پمپ سیرکولاتور
پمپ سیرکولاتور چیست؟ راهنمای انتخاب، معرفی انواع و مقایسه تخصصی پمپ گردش آب
پمپ سیرکولاتور (Circulator Pump) که گاهی پمپ برگشت آب گرم یا پمپ شوفاژ نیز نامیده میشود، یکی از اجزای حیاتی در سیستمهای گرمایشی و سرمایشی مداربسته است. وظیفه اصلی آن، به گردش درآوردن آب گرم یا سرد در یک مدار مشخص (مانند لولههای شوفاژ، گرمایش از کف، چیلر یا برگشت آب گرم مصرفی) میباشد.
پمپ سیرکولاتور (Circulator Pump) جزو مهمترین تجهیزات سیستمهای تاسیساتی ساختمان است که وظیفه آن گردش پیوسته آب گرم یا سرد در مدار بسته گرمایش، سرمایش و تأمین آب مصرفی میباشد. این پمپ برخلاف پمپ انتقال آب، سطح هد (Head) را افزایش نمیدهد، بلکه تنها افت فشار ایجاد شده در لولهها، اتصالات، مبدلها و رادیاتورها را جبران میکند تا سیال بتواند در مدار در حال گردش باقی بماند.
یک انتخاب صحیح پمپ سیرکولاتور میتواند:
- کاهش ۱۰ تا ۳۰ درصدی مصرف گاز و برق
- افزایش عمر بویلر، مبدل صفحهای و رادیاتورها
- بهبود توزیع حرارت در واحدهای ساختمان
- کاهش نویز، لرزش و جلوگیری از کاویتاسیون
- افزایش بهرهوری سیستمهای سرمایش و گرمایش مرکزی
انواع پمپ سیرکولاتور
پمپهای سیرکولاتور از نظر طراحی هیدرولیکی، نوع نصب، میزان هد و دبی، تکنولوژی موتور و کاربرد، به گروههای مختلفی تقسیم میشوند.
1) پمپ سیرکولاتور خطی (Inline)
این پمپها در سیستمهای گرمایشی، چیلد واتر، آبگرم مصرفی (DHW) و سیرکولاسیون مدار بسته استفاده میشوند.پمپ های خطی رایجترین مدل در موتورخانهها بوده و محور آنها در راستای خط لوله قرار دارد.
پمپ خطی با واسطه (Coupling-Driven)
این مدلها که از قدیمیترین طراحیها هستند، دارای یک الکتروموتور جداگانه و یک واسطه (کوپلینگ) میباشند که نیرو را به پروانه پمپ منتقل میکند. واسطه و بلبرینگهای آن برای کارکرد صحیح، نیاز به روغنکاری دورهای دارند. بزرگترین مزیت آنها، قابلیت تعمیر بالا است، زیرا موتور، واسطه و خود پمپ قطعات مجزایی هستند.
| مزایا | معایب |
| قابلیت تعمیر و نگهداری آسان | نیاز به نگهداری دورهای (روغنکاری) |
| امکان تعویض قطعات (موتور، واسطه) | صدای نسبتاً زیاد و ابعاد بزرگ |
| تنوع بالا در سایزهای مختلف | احتمال خرابی بیشتر به دلیل وجود واسطه |
رنج سایزها:
DN25 تا DN100
جنس بدنه:
- چدن (پرکاربرد در سیستمهای بسته گرمایشی و سرمایشی)
- برنز / استیل (برای آب بهداشتی و سیستمهای حساس)
۲. پمپ خطی شفت مستقیم (Direct-Drive)
این پمپها مشابه مدلهای با واسطه هستند، با این تفاوت که واسطه حذف شده و شفت الکتروموتور مستقیماً به پروانه پمپ متصل است. این طراحی باعث کاهش ابعاد، کاهش صدا و حذف نیاز به روغنکاری میشود. با این حال، در صورت خرابی مکانیکال سیل یا بلبرینگ موتور، تعمیر آن دشوارتر بوده و گاهی کل پمپ باید تعویض شود.
| مزایا | معایب |
| عدم نیاز به نگهداری دورهای | تعمیرپذیری دشوار (اغلب یکبار مصرف) |
| صدای کمتر و ابعاد کوچکتر | خرابی بیشتر نسبت به مدلهای آبگرد |
| نصب سادهتر | محدودیت در ظرفیتهای بسیار بالا |
2) پمپ سیرکولاتور زمینی (کوپلینگی / اتالاین)
این پمپها، مدلهای بزرگ، سنگین و بسیار قدرتمندی هستند که الکتروموتور و پمپ آنها بهصورت جداگانه روی یک شاسی مشترک نصب میشوند (برخلاف مدلهای خطی که روی لوله نصب میشوند). پمپهای زمینی برای موتورخانههای مرکزی بسیار بزرگ، ساختمانهای اداری، تأسیسات صنعتی و سیستمهایی با نیاز به دبی (آبدهی) بسیار بالا به کار میروند.
| مزایا | معایب |
| هد و دبی بسیار بالا | ابعاد بسیار بزرگ و نیاز به فونداسیون |
| کیفیت ساخت و مقاومت بسیار بالا | هزینه اولیه بسیار بالا |
| قابلیت تعمیر کامل قطعات | نصب تخصصی و پیچیده |
| مناسب تأسیسات صنعتی و مرکزی | صدای زیاد و مصرف برق بالا |
2) پمپ آبگرد یا روتور تر (Wet)
در این مدلهای مدرن، موتور و پروانه بهصورت یکپارچه طراحی شدهاند و آب سیستم از داخل روتور موتور عبور کرده و آن را خنک میکند (به همین دلیل به آنها روتور تَر یا آبگرد میگویند).
این طراحی باعث عملکرد بسیار کمصدا، ابعاد فشرده و عدم نیاز به هرگونه نگهداری میشود. این پمپها اغلب در مدلهای چندسرعته (دو یا سهسرعته) یا دور متغیر عرضه میشوند. این پمپها ایدهآل برای مصارف خانگی، گرمایش از کف و بهویژه بهعنوان پمپ برگشت آب گرم مصرفی یا پمپ داخلی پکیجهای شوفاژ هستند.
| مزایا | معایب |
| صدای بسیار کم (تقریباً بیصدا) | تقریباً غیر قابل تعمیر (یکبار مصرف) |
| عدم نیاز به نگهداری | حساسیت به رسوب و املاح آب |
| نصب آسان و ابعاد بسیار کوچک | قیمت بالاتر در مدلهای اروپایی |
| قابلیت تنظیم دور (در مدلهای چندسرعته) | محدودیت در ظرفیتهای بسیار بالا |
3) پمپ سیرکولاتور هوشمند (Inverter / High Efficiency)
این پمپها که معمولاً از نوع روتور تَر (آبگرد) هستند، به یک اینورتر داخلی مجهز شدهاند. آنها میتوانند سرعت چرخش (دور موتور) را بهصورت خودکار و هوشمند، متناسب با نیاز لحظهای سیستم تنظیم کنند. این قابلیت منجر به صرفهجویی چشمگیر (۵۰٪ تا 70٪) در مصرف برق و کاهش استهلاک میشود.
| مزایا | معایب |
| کاهش چشمگیر مصرف برق | قیمت اولیه بسیار بالا |
| تنظیم خودکار سرعت بر اساس نیاز | نیاز به تنظیمات اولیه تخصصی |
| کاهش استهلاک پمپ و سیستم | حساسیت بردهای الکترونیکی |
برندهای مطرح: Grundfos ALPHA، Wilo Yonos، Lowara ecocirc
مقایسه سریع انواع پمپ سیرکولاتور
| نوع پمپ | کاربرد اصلی | مصرف انرژی | سطح صدا | هزینه اولیه |
|---|---|---|---|---|
| خطی با واسطه | موتورخانههای متوسط و بزرگ | متوسط تا زیاد | متوسط | متوسط |
| خطی شفت مستقیم | موتورخانههای کوچک و متوسط | متوسط | متوسط | متوسط |
| آبگرد (روتور تر) | برگشت آب گرم، پکیج، گرمایش از کف | بی صدا | کم تا متوسط | متوسط |
| زمینی | تأسیسات بزرگ و صنعتی | متوسط تا زیاد | بالا | متوسط |
| دور متغیر | سیستمهای هوشمند، صرفهجویی انرژی | بی صدا | بالا | متوسط |
ساختار و اجزای پمپ سیرکولاتور
یک پمپ سیرکولاتور بسته به نوع آن از قطعات مختلقی تشکیل میشود
پمپ سیرکولاتور خطی با واسطه از اجزای زیر تشکیل میشود:
- الکتروموتور یا دینام
- کوپلینگ یا کوپلر
- مجموعه واسطه (مجموعه بلبرینگ، پیچ های بدنه، سیل مکانیکی، پروانه، مهره پروانه، واشر پروانه، بدنه واشر)
- بدنه پمپ
راهنمای مهندسی انتخاب پمپ سیرکولاتور
انتخاب صحیح پمپ تنها با توجه به قدرت موتور امکانپذیر نیست. برای انتخاب دقیق باید پارامترهای زیر بررسی شود:
۱) دبی (Flow Rate)
دبی مقدار آبی است که باید در مدار به گردش درآید. در گرمایش مرکزی:
Q = Power (kcal/hr) / 500
۲) هد (Head)
هد پمپ باید افت فشار لولهها، اتصالات، مبدل حرارتی و رادیاتور را جبران کند.
بازه هد معمول سیستمهای ساختمانی:
4 تا 10 متر
۳) سایز اتصال پمپ
پمپ باید دقیقاً با سایز لوله (DN) مطابقت داشته باشد تا از نوسان فشار جلوگیری شود.
۴) نوع کاربری
- سیستم گرمایش
- چیلد واتر
- سیرکولاسیون آبگرم مصرفی
- مصارف صنعتی
مقایسه برندهای پمپ سیرکولاتور در بازار ایران
| برند | کشور سازنده | کیفیت ساخت | محدوده قیمت | گارانتی و خدمات | دسترسی به قطعات یدکی |
|---|---|---|---|---|---|
| بلند کاست تهران | ایران | بسیار خوب | اقتصادی | عالی | عالی |
| صنایع پمپ ارس | ایران | خوب | اقتصادی | بسیار خوب | عالی |
| سمنان انرژی (نوید موتور) | ایران | بسیار خوب | متوسط | بسیار خوب | عالی |
| صنایع پمپ سمنان | ایران | خوب | اقتصادی | بسیا رخوب | بسیار خوب |
| آزاد البرز | ایران | بسیار خوب | بالا | بسیار خوب | بسیار خوب |
| گراندفوس (Grundfos) | دانمارک | عالی | بالا | خوب | متوسط |
| داب (DAB) | ایتالیا | عالی | بالا | بسیار خوب | خوب |
| ویلو (Wilo) | آلمان | عالی | بالا | متوسط | متوسط |
| سمپا (Sempa) | ترکیه | بسیار خوب | متوسط تا بالا | خوب | متوسط |
| اسپرونی (Speroni) | چین | بسیار خوب | اقتصادی | بسیار خوب | خوب |
| لئو (LEO) | چین | خوب | اقتصادی | متوسط | خوب |
نشانههای انتخاب پمپ نامناسب
- گرم نشدن برخی رادیاتورها و فنکوئلها
- نویز زیاد هنگام کارکرد پمپ
- نوسان دمای آبگرم مصرفی
- لرزش و ضربه قوچی در لولهها
- مصرف بیش از حد انرژی
کاربردهای پمپ سیرکولاتور
- گردش آب گرم در موتورخانه و رادیاتورها
- سیرکولاسیون چیلد واتر در فنکوئلها
- گردش آبگرم مصرفی (DHW)
- گرمایش از کف
- بویلر، مبدل صفحهای و دستگاههای گرمایشی
- سیستمهای تهویه مطبوع و HVAC
جمعبندی
انتخاب پمپ سیرکولاتور یک فرآیند کاملاً مهندسی است. توجه به منحنی عملکرد پمپ، دبی، هد، نوع کاربری، جنس پروانه، کلاس حرارتی الکتروموتور و برند سازنده میتواند عمر سیستم تاسیساتی را افزایش داده و مصرف انرژی را بهشدت کاهش دهد.
نیاز به راهنمایی دارید؟
کارشناسان ما آماده پاسخگویی هستند.